Healthy Pregnancy 4 All - een gezonde zwangerschap voor iedereen

Onderdeel: het kinderwensspreekuren onderzoek


Alle aanstaande moeders en vaders hopen op een gezond kind. Toch overlijden in Nederland meer baby’s tijdens de zwangerschap of vlak na de bevalling dan in andere Europese landen [1, 2]. Ook worden veel baby’s te vroeg geboren, of is hun geboortegewicht te laag. Kinderen die een slechte start hebben, kunnen hier hun leven lang last van houden. Daarom willen we in Nederland de zorg voor (aanstaande) zwangeren verbeteren met twee onderzoeken. Het eerste onderzoek richt zich met kinderwensspreekuren op aanstaande ouders. Het tweede onderzoek richt zich op het vroeg opsporen van risicos in de zwangerschap (http://www.watverwachtu.nl/page.asp?page_id=116).

Wat is een kinderwensspreekuur of preconceptiezorg?
Preconceptiezorg is zorg vóór de conceptie (de bevruchting). Dit kan bestaan uit voorlichting maar ook uit individueel bezoek aan een deskundige: op een kinderwensspreekuur.
In het begin van de zwangerschap gebeurt er ontzettend veel. Al bij de 10e week zijn vrijwel alle organen aangelegd. Als er iets vroeg in de zwangerschap misgaat kan dat nadelige gevolgen hebben voor de hele zwangerschap en de baby. Problemen zijn bijvoorbeeld: een vroeggeboorte, aangeboren afwijkingen, een slechte start of een te laag geboorte gewicht.
Omdat veel factoren die een risico kunnen zijn voor de baby, al voor de zwangerschap aanwezig zijn: kun je voor de zwangerschap iets doen. Preconceptiezorg richt zich op het opsporen van deze factoren en het verminderen van de risico’s.

Wat is het doel van dit onderzoek?
Kinderwensspreekuren zijn niet nieuw, het wordt echter nog niet op grote schaal aangeboden. Dat is gedeeltelijk omdat men niet bekend is met kinderwensspreekuren maar ook omdat vrouwen zich niet realiseren dat iedereen baat kan hebben bij een kinderwensspreekuur. Ook in de zorg moet het kinderwensspreekuur zijn plek krijgen: het is niet goed bekend hoe vrouwen het beste naar het kinderwensspreekuur toegeleid kunnen worden en hoe de kinderwensspreekuren het gunstigste effect hebben.
In 14 gemeenten hebben de gemeente, huisartsen, verloskundigen en de centra voor jeugd en gezin en het Erasmus MC de handen in een geslagen voor het Healthy Pregnancy 4 All onderzoek naar kinderwensspreekuren. Kinderwenspreekuren worden opgezet bij huisarts- en verloskundigenpraktijken, als deze nog niet aangeboden werden. Vrouwen worden op verschillende manieren op de hoogte gebracht van de kinderwensspreekuren.
In het onderzoek wordt gezocht naar de antwoorden op de volgende vragen:
1.   Wat moet er gebeuren om zoveel mogelijk vrouwen, en met name vrouwen die het meest gebaat zijn erbij – naar het kinderwensspreekuur te krijgen.
2.   Slagen vrouwen en zorgverleners erin om risico’s voor ongunstige
      zwangerschapsuitkomsten te verminderen met het kinderwensspreekuur?
3.   Wat is er nodig vanuit de zorg om kinderwensspreekuren aan te bieden?

Welk zorgproduct wordt onderzocht?
Het onderzoek richt zich op het kinderwensspreekuur. Het kinderwensspreekuur bestaat in dit onderzoek uit twee bezoeken naar een huisarts of verloskundige praktijk die meedoet aan het onderzoek. Voor het eerste bezoek vult de vrouw de ZwangerWijzer in (www.zwangerwijzer.nl). In het eerste bezoek wordt er gekeken naar wat er bij die vrouw gedaan zou kunnen worden om haar kansen op een gezonde zwangerschap te vergroten. Het blijkt dat het gemiddelde paar altijd wel 1 of 2 risico’s heeft waar iets aan gedaan kan worden. Soms wordt een vrouw verwezen naar een specialist of deskundige voor onderzoeken of om te ondersteunen bij het verminderen van de risico’s. Na 3 maanden komt zij terug bij de huisarts of verloskundige voor evaluatie en/of begeleiding.

Hoe wordt het onderzoek uitgevoerd?
Naast de ZwangerWijzer, die voor uw zorgverlener is bedoeld, wordt u gevraagd om twee vragenlijsten in te vullen: een voor ieder bezoek. Deze vragenlijsten hebben als doel te verklaren waardoor vrouwen op het spreekuur komen, wat de achtergrondkenmerken zijn van vrouwen die komen en hoe hun leefstijl en gezondheid is. Graag vragen wij u deze vragenlijsten, naast de eenmalige vragenlijst voor de zorgverlener in te vullen. Ook vragen we uw medewerking om een aantal extra gezondheidsmetingen te doen (zoals: meten van bloeddruk, lengte en gewicht), en om mee te doen met bloed- en urineonderzoek.
Mocht u zwanger worden, dan is het voor het onderzoek waardevol te weten hoe de bevalling is gegaan, Wij vragen daarom uw toestemming om deze gegevens uit de landelijke Perinatale Registratie Nederland (PRN) op te vragen. Alle bevallingsgegevens in Nederland worden in dit systeem opgeslagen. Zonder uw toestemming mogen we deze gegevens niet opvragen. U kunt op het toestemmingsformulier precies aangeven waar u wel of geen toestemming voor geeft.

Wat wordt er van u verwacht?
Voor het onderzoek vragen wij u om:
- Een toestemmingsformulier in te vullen
- 2 vragenlijsten in te vullen
- Uw bloeddruk, lengte en gewicht te laten meten
- 2 keer een bloedafname te laten doen en tegelijkertijd urine in te leveren
- een aantal vrouwen wordt gevraagd een tevredenheidsvragenlijst in te vullen.
Als u niet meedoet aan het onderoek bij uw bezoek aan het kinderwensspreekuur wordt aan u gevraagd of u bereid zou zijn een verkorte vragenlijst in te vullen: eenmalig.

Literatuurlijst
1.    Peristat II-study. EURO-PERISTAT project in collaboration with SCPE, EUROCAT and EURONEONET. European perinatal health report. Better statistics for better health for pregnant women and their babies in 2004. . In; 2008.
2.    Bonsel GJ, Birnie E, Denktas S, Poeran J, Steegers EAP. Lijnen in de Perinatale Sterfte. In: Signalementenstudie 'Zwangerschap en Geboorte'. Rotterdam: Erasmus MC 2010.

Meer informatie over dit onderwerp
Meer informatie over het project Healthy Pregnancy 4 All vindt u op www.erasmusmc.nl/HP4ALL.

Contactinformatie over dit onderwerp
Erasmus MC
Project Healthy Pregnancy 4 All
Afdeling Verloskunde en Gynaecologie
Subafdeling Verloskunde en Prenatale Geneeskunde
Mw. drs. S.F. van Voorst, arts onderzoeker
Kamer Wk 231
Postsbus 2040
3000 CA  Rotterdam
Email: healthypregnancy4all@erasmusmc.nl
Telefoon: 010 – 70 38718

Onderzoeken over dit onderwerp
Ouders van Straks
TNO Preconceptiezorg
KNOV preconceptiezorg pilot
Het spreekuur gezond zwanger worden Rotterdam

Patiëntenverenigingen:
Stichting voor www.vsop.nl/
Stichting preconceptiezorg: www.preconceptiezorg.nl/
 

Meer informatie over dit onderwerp:
Informatie voor aanstaande ouders

  • www.zwangerstraks.nl
  • www. strakszwangerworden.nl

Informatie vanuit de zorg over kinderwensspreekuren:
  • Het advies van de Nederlandse Gezondheidsraad: http://www.preconceptiezorg.nl/documenten/klink/Advies_Gezondheidsraad_Preconceptiezorg_voor_een_goed_begin.pdf
  • De richtlijn voor huisartsen over preconceptiezorg: http://nhg.artsennet.nl/kenniscentrum/k_richtlijnen/k_nhgstandaarden/NHGStandaard/Preconceptiezorg-4.htm
  • Het standpunt van de Koninklijke Nederlandse Verloskundige Vereniging: Standpunt KNOV preconceptiezorg: http://www.knov.nl/docs/uploads/Standpunt_preconceptiezorg_zonder_witte_paginas.pdf
  • www.erfocentrum.nl