Onderzoek lifestyle & overgewicht

Onderzoek naar het effect van lifestyle-begeleiding bij overgewicht en verminderde vruchtbaarheid om onnodige vruchtbaarheidsbehandelingen te voorkomen en de uitkomst van de zwangerschap te verbeteren: het LIFEstyle onderzoek.

 

Onderzoeksresultaten

Op 19 mei 2016 zijn de resultaten van de LIFEstyle-studie verschenen in het wetenschappelijke tijdschrift The New England Journal of Medicine. In de LIFEstyle-studie werd onderzoek gedaan naar de invloed van leefstijlbegeleiding gericht op gewichtsreductie op de kans op zwangerschap bij vrouwen met overgewicht en subfertiliteit.De LIFEstyle-studie startte in 2009 onder leiding van gynecoloog dr.Annemieke Hoek, binnen Consortium 2.0. van de Nederlandse Vereniging van Obstetrie en Gynaecologie. DrieŽntwintig ziekenhuizen in heel Nederland deden mee. Promovendi Meike Mutsaerts en Anne van Oers begeleidden de studie vanuit het UMCG. Een samenvatting van de resultaten vindt u hieronder.

Ernstig overgewicht (BMI>29) bij vrouwen leidt tot een hogere kans op een verminderde vruchtbaarheid (subfertiliteit), lagere kansen op zwangerschap met behulp van fertiliteitsbehandelingen en hogere kansen op complicaties tijdens de zwangerschap. Uit onderzoeken bleek dat leefstijlbegeleiding, bij vrouwen met overgewicht en subfertiliteit gericht op gewichtsreductie, een hogere kans op een natuurlijke zwangerschap gaf. Echter deze studies waren klein, nooit vergeleken met direct starten met vruchtbaarheidsbehandelingen en het was tot op heden onduidelijk of leefstijlbegeleiding bij deze groep vrouwen de kans op een gezond kind zou verhogen.

In het LIFEstyle onderzoek kreeg de helft van deelnemers een leefstijlbegeleiding aangeboden voor een periode van een half jaar.Deze leefstijlbegeleiding werd uitgevoerd door getrainde verpleegkundigen. Ze coachten de vrouwen en adviseerden hen over hoe ze gezonde voeding met minder calorieŽn konden samenstellen. De vrouwen vulden zelf de online Eetmeter van het Voedingscentrum in en hielden met behulp van een stappenteller hun bewegingspatroon bij.Het doel van de leefstijlbegeleiding was om vrouwen tenminste 5% van hun gewicht af te laten vallen. Na de leefstijlbegeleiding kregen de deelnemers fertiliteitsbehandelingen aangeboden.Bereikten de deelnemers hun streefgewicht eerder, dan mochten ze ook eerder beginnen met een vruchtbaarheidsbehandeling. De andere helft van de vrouwen(controlegroep) kreeg direct fertiliteitsbehandelingen aangeboden. De duur van de follow up van de deelnemers bedroeg 24 maanden. De uitkomst was een gezond levend geboren kind (van meer dan 37 weken)dat na een normale bevalling werd geboren.

Resultaten( zie ook tabel).

In totaal deden 577 vrouwen mee aan het onderzoek; 290 werden geloot inde leefstijlbegeleiding groep en 287 werden geloot in de controlegroep van de studie. De leefstijlbegeleiding zorgde er voor dat de vrouwen gemiddeld 4,4 kilo afvielen in maximaal 6 maanden; 38% van de vrouwen in de leefstijlbegeleiding groep bereikten het streefgewicht van 5% gewichtsreductie. In de groep vrouwen met standaard zorg zonder leefstijlbegeleiding was het gemiddelde gewichtsverlies ťťn kilo en haalde niemand 5% gewichtsverlies. Ondanks het verschil in gewichtsverlies tussen de twee groepen vrouwen blijkt uit het onderzoek dat de kans op een gezond geboren kind binnen 24 maanden niet verhoogd was voor de leefstijlbegeleiding groep. Binnen 24maanden had 27% van de vrouwen in de leefstijlbegeleiding groep en 35% in de controle groep een kind. Uiteindelijk kregen net zoveel vrouwen een kind, indien alle zwangerschappen ontstaan binnen 24maanden (maar met een bevalling ook daarna) werden vergeleken: 53% inde leefstijlbegeleiding groep en 58 % in de controle groep. Het percentage natuurlijke zwangerschappen in de groep deelnemers vrouwen die leefstijlbegeleiding kregen was hoger: 26% versus 16 % in de controle groep.

Het onderzoek laat zien dat 78% van de vrouwen met ernstig overgewicht en een onvervulde kinderwens leefstijlbegeleiding goed kan doorlopen en dat hun kans op zwangerschap gelijk is aan de kans bij vrouwen die direct aan een vruchtbaarheidsbehandeling beginnen. Ondanks intensieve begeleiding, werd de leefstijlbegeleiding van 6 maanden door 22% van de vrouwen niet afgemaakt, en deze groep vrouwen bleek een lagere kans op zwangerschap te hebben. De vrouwen die de leefstijlbegeleiding hadden geloot, hadden meer natuurlijke zwangerschappen dan de vrouwen die geloot hadden voor direct een vruchtbaarheidsbehandeling. Hierdoor zijn er na leefstijlbegeleiding minder vruchtbaarheidsbehandelingen nodig. Er was geen verschil in zwangerschapscomplicaties en in uitkomsten van de kinderen in beide groepen.

Conclusie:uit de LIFEstyle studie blijkt dat leefstijlbegeleiding gericht op gewichtsreductie voorafgaande aan fertiliteitsbehandelingen de kans op een gezond levend geboren kind niet verhoogd. De kans op een natuurlijke zwangerschap neemt wel toe met leefstijlbegeleiding.

Als vervolgstap gaat onderzocht worden of er betere interventies kunnen worden ontwikkeld, die aansluiten bij de wensen van vrouwen waarvoor de leefstijlbegeleiding te zwaar of niet aantrekkelijk is. Verder start een studie naar de gezondheid op langere termijn van de deelnemende vrouwen en kinderen uit de LIFEstyle-studie; dit gebeurt o.l.v. professor T.J. Roseboom van het AMC in samenwerking met de onderzoekers van het UMCG en het VUMC.

totaal aantal vrouwen in de studie 577

Leefstijlbegeleiding daarna fertiliteitsbehandeling

Standaard fertiliteitsbehandeling

Verschil:

Ja/ Nee


Loting

290 patiŽnten

287 patiŽnten

Geen verschil

Afgevallen na 6 maanden in Kg

4.4 kg

1.1 kg

Voordeel voor leefstijlprogramma

Percentage vrouwen die het leefstijlprogramma afmaakte

78%

-

-

Vrouwen met gezond kind na 37 weken d.m.v. vaginale bevalling binnen 24 maanden na loting

27%

35%

Voordeel voor standaard fertiliteitsbehandeling

Vrouwen met kinderen geboren ook na de studieperiode van 2 jaar

53%

58%

Geen verschil

Spontane zwangerschappen zonder behandeling

26%

16%

Voordeel voor de leefstijlprogramma


Overgewicht en verminderde vruchtbaarheid

Overgewicht is een toenemend gezondheidsprobleem in Nederland, dat ook gevolgen voor de vruchtbaarheid heeft. Eťn van de redenen voor verminderde vruchtbaarheid bij vrouwen met overgewicht is dat er minder vaak eisprongen optreden. Maar ook bij vrouwen met overgewicht, die regelmatig eisprongen hebben, is de kans op zwangerschap afgenomen. Ook bij zwangerschaps-bevorderende behandelingen, zoals het opwekken van eisprongen met medicijnen, Intra Uteriene Inseminatie (IUI) of In vitro fertilisatie (IVF), heeft overgewicht een negatieve invloed op de kans op een zwangerschap.

 

Overgewicht en medische problemen tijdens de zwangerschap

Daarnaast neemt bij overgewicht de kans op medische problemen tijdens de zwangerschap toe. De kans op Zwangerschapshypertensie en Pre-eclampsie tijdens de zwangerschap is ongeveer 2 tot 3 keer zo hoog vergeleken met vrouwen met een normaal gewicht. De kans op een keizersnede is ongeveer 1,5 tot 2 keer zo hoog vergeleken met vrouwen met een normaal gewicht. De kans op Zwangerschapsdiabetes is ongeveer 3 keer zo hoog vergeleken met vrouwen met een normaal gewicht.


Effect van afvallen

Andere onderzoeken in kleinere groepen patiŽnten wijzen erop dat wanneer vrouwen met overgewicht afvallen de kans op zwangerschap toeneemt. Maar dit is nog nooit in een grote groep vrouwen onderzocht, en ook is nog niet aangetoond dat er na afvallen minder complicaties tijdens de zwangerschap optreden. Ook is nog niet aangetoond dat na afvallen minder vruchtbaarheidsbehandelingen nodig zijn.

 

Het LIFEstyle onderzoek

Een nieuwe behandeling bij deze vrouwen bestaat uit zogenaamde lifestyle-begeleiding die is gericht op gewichtsdaling door verandering van het eetpatroon en het bewegingspatroon. Om deze lifestyle-begeleiding voor gewichtsverlaging nader te onderzoeken doen 22 ziekenhuizen in Nederland mee aan een grote studie. In totaal worden 570 vrouwen met overgewicht, kinderwens en verminderde vruchtbaarheid gevraagd aan het onderzoek mee te werken. Uit de resultaten van dit onderzoek kan vastgesteld worden wat de beste behandeling is: wel of geen lifestyle-begeleiding bij vrouwen met overgewicht en verminderde vruchtbaarheid.

 

Het doel van het onderzoek is om het aantal zwangerschappen, het aantal gezonde zwangerschappen, het aantal vruchtbaarheidsbehandelingen, de gewichtsverlaging en de kosten van de behandelingen na maximaal zes maanden lifestyle-begeleiding te vergelijken met geen lifestyle-begeleiding (standaardbehandeling) over een periode van twee jaar.

 

De deelneemsters aan dit onderzoek worden in twee groepen verdeeld: ťťn groep die lifestyle-begeleiding krijgt en een groep die de standaardbehandeling ondergaat. Door middel van een loting zal bepaald worden of een proefpersoon in de groep met lifestyle-begeleiding komt of in de groep met standaardbehandeling.

Meer informatie over dit onderwerp

LIFEstyle website 

 

Contactinformatie over dit onderwerp

Meike Mutsaerts, arts-onderzoeker LIFEstyle-studie UMCG

Email: Lifestyle@umcg.nl


Gerelateerde termen
In vitro fertilisatie (IVF)
Intra Uteriene Inseminatie (IUI)
Pre-eclampsie
Zwangerschapsdiabetes
Zwangerschapshypertensie