Uitwendige versie bij stuitligging

Informatie over uitwendige versie, een veilige behandelmethode bij stuitliggingen.

 

 

 

 

De meeste kinderen liggen rond de achtste maand van de zwangerschap met het hoofd naar beneden (hoofdligging).
In 3-4% van de zwangerschappen ligt het kind juist met het hoofd naar boven (stuitligging). Bij u is vastgesteld dat uw kind in stuitligging ligt. Deze folder geeft u informatie over stuitliggingen en de uitwendige versie, een veilige behandelmethode bij stuitliggingen.


Er zijn verschillende vormen stuitligging

        Volkomen stuitligging                                     Voetligging                                  Onvolkomen stuitligging
           (kleermakerszit)                                (voeten liggen beneden)                     (Benen gestrekt, voeten boven)

                                                                    

Waarom ligt mijn kind in stuitligging?
Mogelijke oorzaken voor stuitligging zijn: een afwijkende vorm van de baarmoeder, vleesbomen in de baarmoeder, of de moederkoek (placenta) die voor de uitgang van de baarmoeder ligt. Op de echo kan gekeken worden of een van deze oorzaken bij u aanwezig is. Bij 85% van de zwangere vrouwen met een kind in stuitligging, wordt echter geen oorzaak voor de stuitligging gevonden.

Wat zijn de gevolgen van een stuitligging?
Als een kind in hoofdligging ligt, mag u thuis bevallen. Als een kind in een stuitligging ligt, moet u in het ziekenhuis bevallen. Bevallen van een kind in hoofdligging is veiliger dan van een kind in een stuitligging omdat er minder kans is op complicaties voor zowel het kind als de moeder. Een kind geboren na een vaginale stuitbevalling wordt vaker opgenomen op de couveuseafdeling dan een kind geboren in een hoofdligging. Een keizersnede geeft meer kans op wondinfecties, nabloeding, beschadiging van de blaas of het niet goed op gang komen van de darmen. Door de keizersnede is ook een litteken in de baarmoeder ontstaan. Alle volgende bevallingen na een keizersnede moeten daarom plaatsvinden in het ziekenhuis onder leiding van een gynaecoloog. Dus een normale bevalling van een kind in een hoofdligging is het beste voor moeder en kind in vergelijking met een keizersnede of een vaginale stuitbevalling.

Wat nu?

Omdat de kans erg klein is dat uw kind in de negende maand vanzelf in hoofdligging gaat liggen, kan een uitwendige versie worden gedaan.

Wat is een uitwendige versie?
Een uitwendige versie is het keren van het kind in de baarmoeder via druk op de buik. Met een hand  orden de billen vast gepakt en met de andere hand het hoofdje (zoals op de plaatjes hieronder). Door zo met de handen te duwen maakt het kind een koprol in de buik. Hierdoor komt het hoofd beneden te liggen.

Hoe wordt een uitwendige versie uitgevoerd?
Voor een uitwendige versie wordt eerst een echo gemaakt om de ligging van het kind precies vast te stellen en de hoeveelheid vruchtwater te bepalen. Ook wordt de conditie van het kind onderzocht door het luisteren met een doptone als een verloskundige de versie uitvoert of een hartfilmpje als de versie in het ziekenhuis plaatsvindt.
Als alle controles in orde zijn, wordt u gevraagd om op de onderzoekstafel te gaan liggen en zich zo goed mogelijk te ontspannen. U krijgt een kussen onder uw knieën zodat uw buikspieren minder aangespannen zijn. Als u er klaar voor bent, begint de versie. De versiekundige of gynaecoloog pakt met één hand de billen van het kind vast en de andere hand omvat het hoofd van het kind. Door het uitoefenen van een lichte druk laat de versiekundige of de gynaecoloog het kind voor of achterover koprollen. Soms wordt de uitwendige versie door twee personen verricht.

Wie voert de uitwendige versie uit?
In Nederland wordt de uitwendige versie uitgevoerd door daarvoor speciaal opgeleide verloskundigen (versiekundigen) en gynaecologen.

Doet een uitwendige versie pijn?
Uit interviews met vrouwen die een versie hebben ondergaan, blijkt dat een versie som pijnlijk is maar dat zij het achteraf vaak minder erg vonden dan van te voren verwacht. U kunt de pijn het beste opvangen door goed op uw ademhaling te letten. Sommige vrouwen vinden het fijn om hun ogen dicht te doen, anderen kijken naar een vast punt op het plafond. Daarnaast wordt geadviseerd om uw partner of iemand anders die dicht bij u staat mee te nemen zodat zij u kunnen steunen.

Kan ik pijnstilling krijgen tijdens een versie?
Er wordt geen pijnstilling gebruikt bij een uitwendige versie omdat de pijn van korte duur is en u te allen tijde kunt aangeven wanneer er gepauzeerd of gestopt moet worden. U bepaalt zelf de grens van pijn die u acceptabel vindt en pijn die u te veel vindt.

Is een uitwendige versie schadelijk voor mijn kind?
Nee, met een uitwendige versie kan geen directe schade aan uw kind worden aangebracht. Uw kind zit goed beschermd in de vruchtzak in de baarmoeder. Uw kind is omringd door vruchtwater en dit vruchtwater vangt de druk van buitenaf op waardoor uw kind beschermd wordt. De behandelaar kan dus niets breken of beschadigen.

Welke risico’s zijn er verbonden aan een uitwendige versie?
Complicaties komen zelden voor bij een uitwendige versie. Bij het kind kan een vertraging van de hartslag optreden die na een paar minuten herstelt en geen gevolgen heeft voor het kind. Indien de hartslag laag blijft, zal u naar het ziekenhuis moeten (als de uitwendige versie buiten het ziekenhuis wordt verricht). Een enkele keer kan de gynaecoloog besluiten dat een spoedkeizersnede nodig zijn, bijvoorbeeld omdat de hartslaf laag blijft of omdat er aanwijzingen zijn dat de moederkoek (deels) los laat. Dit gebeurt bij 1 op de 290 vrouwen (0.34%) die een uitwendige versie krijgen.

Wat moet ik doen als ik bang ben voor een versie?
Bespreek uw angst met de versiekundige of gynaecoloog. Probeer te bedenken waarom u angstig bent voor een versie en vertel dit ook aan de versiekundige of gynaecoloog. Zij kunnen u dan geruststellen door antwoord op uw vragen te geven die uw angst bepalen en rekening houden met uw angst tijdens de
versie.

Waar wordt de uitwendige versie uitgevoerd?
Een uitwendige versie kan zowel bij een versiekundige buiten het ziekenhuis of bij een versiekundige of gynaecoloog in het ziekenhuis worden uitgevoerd.

Ben ik verplicht om te kiezen voor een uitwendige versie?
U mag zelf beslissen of u een uitwendige versie wil of niet. Het wordt wel aanbevolen door de beroepsverenigingen van verloskundigen (KNOV) en gynaecologen (NVOG). U heeft altijd de mogelijkheid om terug te komen op uw besluit. Ook tijdens de versie kunt u het nog aangeven als u wil stoppen.

Wanneer wordt een versie uitgevoerd?
Vanaf 36 weken zwangerschap worden kinderen in stuitligging gedraaid. De kans is namelijk klein dat kinderen in de laatste maand uit zichzelf nog draaien. Als de stuitligging pas na 36 weken wordt ontdekt, is dat niet erg. Tot na de uitgerekende datum kunnen versies verricht worden.

Hoe lang duurt een uitwendige versie?
Het draaien van het kind duurt 5 tot 15 minuten. Omdat vooraf een echo wordt gemaakt en voor en achteraf de hartactie van het kind wordt gecontroleerd, bent u ongeveer twee uur bij de versiekundige of
gynaecoloog.

Lukt een uitwendige versie altijd?
Bij ongeveer 4 op de 10 zwangere (40%) lukt het om het kind te draaien. Of het draaien lukt is afhankelijk van meerdere factoren: de soort stuitligging, de indaling, de ligging van de moederkoek, de hoeveelheid vruchtwater, de grootte van het kind en of het uw eerste zwangerschap is of niet. Afhankelijk van deze factoren is de kans groter of kleiner dan 40% dat de uitwendige versie lukt.

Kan iedereen die een kind in een stuitligging heeft een uitwendige versie krijgen?
Er zijn bepaalde redenen waarom een versie niet uitgevoerd kan worden. Bijvoorbeeld bij gebroken vliezen is het niet meer mogelijk. Uw versiekundige of gynaecoloog controleert vooraf of er bij u redenen aanwezig zijn waarom een uitwendige versie voor u niet mogelijk is en bespreekt dit met u.

Kan een kind terugdraaien na een uitwendige versie?
Door een uitwendige versie pas in de negende maand van de zwangerschap uit te voeren, is de kans klein dat het kind terug draait. Deze kans is ongeveer 5%.

De versie is niet gelukt, wat nu?
Als de eerste versie niet lukt, kan het altijd een tweede keer geprobeerd worden. Eventueel door iemand anders. Blijft een kind in stuitligging liggen, dan zal u verwezen worden naar het ziekenhuis. De gynaecoloog bespreekt met u de mogelijkheden van een vaginale stuitbevalling en een keizersnede.

De dag na de versie
De eerste dagen na de versie kunt u een gevoelige buik hebben. Bij andere klachten zoals bloedverlies, vochtverlies of minder leven voelen moet u zoals altijd contact opnemen met uw verloskundige of gynaecoloog.

Mag ik iemand meenemen naar een uitwendige versie?
U mag altijd iemand meenemen. Het is goed voor uw vertrouwen en uw gemak om u te laten vergezellen door uw partner, een familielid, een vriendin of door iemand anders waarbij u zich vertrouwd voelt.

Is het belangrijk om met anderen te praten over een uitwendige versie?
Voordat u beslist of u een uitwendige versie wil, is het goed om de informatie te lezen en met anderen hierover te praten. Bedenkt u wel: het verhaal van een ander hoeft niet uw verhaal te zijn. De mening van direct betrokken personen kan voor u van belang zijn bij het maken van een keuze. We raden u aan om iedereen waar u op terug valt of die u betrekt in uw keuze deze folder te laten lezen. Daarnaast adviseren wij u om uw partner, familie en/of vrienden mee te nemen naar de gesprekken met de gynaecoloog of versiekundige.

Samenvatting
Uw kind ligt in stuitligging; met de billen naar beneden in plaats van met het hoofd. Bij 3‐4% van de zwangerschappen ligt het kind bij acht maanden in stuitligging. De kans is klein dat het kind in de laatste weken nog spontaan naar hoofdligging draait.
Een bevalling van een kind in hoofdligging is veiliger voor moeder en kind dan een bevalling van een kind in stuitligging. Daarom adviseren de Nederlandse verenigingen van gynaecologen en verloskundigen (KNOV en NVOG) om een uitwendige versie te laten verrichten. Een uitwendige versie is het keren van het kind in de baarmoeder door van de buitenkant op de buik te drukken. Met een hand worden de billen vast gepakt en met de andere hand het hoofdje. Door zo met de handen te duwen maakt het kind een koprol in de buik. Hierdoor komt het hoofd beneden te liggen. Omdat uw kind in stuitligging ligt, mag u kiezen voor de uitwendige versie. Bij 4 op de 10 (40%) vrouwen slaagt de uitwendige versie en zij kunnen vaginaal bevallen van een kind in hoofdligging.
De uitwendige versie is een veilige behandeling. Het kind merkt er doorgaans niets van. Ook kan er niets aan het kind beschadigd worden. De behandeling zelf kan wel pijnlijk zijn voor de moeder en daarom wordt er altijd gepauzeerd of gestopt als zij dit aangeeft. Voor en na de behandeling wordt de hartslag van het kind gecontroleerd. Complicaties van een uitwendige versie kunnen optreden direct na de behandeling. Bij 1 op de 290 vrouwen (0.34%) moet een spoedkeizersnede worden gedaan omdat bijvoorbeeld na de uitwendige versie de hartslag van de baby laag blijft of er een verdenking is dat de moederkoek (deels) los heeft gelaten.
Als de uitwendige versie is gelukt, kunt u net als alle andere zwangere vrouwen normaal vaginaal bevallen. Als de uitwendige versie niet is gelukt, zal de gynaecoloog met u de voor– en nadelen van een vaginale stuitbevalling en een keizersnede  bespreken. Samen kunt u dan kiezen wat de beste optie is voor u.

Meer informatie
Voor meer informatie, plaatjes en filmpjes over stuitliggingen en de uitwendige versie kunt u terecht op
de volgende websites:
1. www.knov.nl >> voor (bijna) zwangeren >> zwanger >> stuitligging en uitwendig keren baby
2. www.nvog.nl >> voorlichting >> voorlichtingsbrochures >> stuitligging
3. www.studies-obsgyn.nl/ecvimplementatie